Türkiye’nin Ekonomik Coğrafyası (Tarım)

Yüz ölçümlerinin Bölgelere göre oranı,

Bu oranda Marmara Bölgesi Yer şekillerinin elverişli olmasından dolayı 1. sırada yer alıyor.

Marmara Bölgesi = % 30

Güney Doğu Anadolu Bölgesi = %27

İç Anadolu Bölgesi = %27

Ege Bölgesi = % 24

Akdeniz Bölgesi = % 18

Karadeniz Bölgesi= % 16

Doğu Anadolu Bölgesi = % 10

Türkiye’de Yetiştirilen Başlıca Tarım Ürünleri

A) Tahıllar

1. Buğday

Buğday içindeki besin değerinin yüksel olması ve ununun kolayca işlenip pişirilebilmesi gibi nedenlerden dolayı en çok tercih edilenidir.

Ülkemizde en çok ekilen ve üretimi en fazla olan tarım ürünüdür.

İlkbaharı yağışlı yazları sıcak ve kurak bir iklim ister.

Yazları yağışlı olan Doğu ve Batı Karadeniz Kıyıları ile Kuzeydoğu Anadolu dışında bütün bölgelerimizde yetişir.

İç Anadolu buğday üretiminde birincidir. Özellikle Konya’da Buğday tarımı yoğundur. Bunun dışında İç Batı Anadolu, Orta Karadeniz bölümler, Ergene ile Akdeniz Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde yetiştirilir.

2.Arpa

Buğdaydan sonra ülkemizde en çok üretilen tahıldır. Buğdaya göre soğuğa daha dayanıklıdır. Dolayısıyla daha erken olgunlaşır.

Yem ve bira sanayisinin ham maddesidir. En çok İç Anadolu ve Güneydoğu Anadolu’da yetiştirilir.

3. Mısır

Sıcak ve nemli iklim bölgelerini sever. Bunun için en ideal yetişme alanı Karadeniz Bölgesi’dir. Buna rağmen sanayi ürünü olması ve değerli olmasından dolayı sulama ile Akdeniz Bölgesi Karadeniz Bölgesi’ni geçmiştir.

Üretminin yaklaşık yarısı Akdeniz Bölgesi’nden sağlanmaktadır. Hayvan yemi, yağ, nişasta ve kağıt üretiminde kullanılır.

4. Yulaf- Çavdar

Buğday ve arpanın yetiştirilmesinin güçleştiği yerlerde tercih edilir. Yulaf üretiminde Doğu Anadolu Bölgesi çavdar üretiminde İç Anadolu Bölgesi birinci sırada yer alır. Daha çok yem olarak kullanılır.

5. Pirinç(Çeltik)

Bol su ve sıcaklık ister. Ülkemizde sulanabilen vadi tabanlarında yetiştirilir.

Karadeniz’de Samsun ve çevresi, Trakya, Çukurova, Hatay çevresi yoğun yetiştirildiği yerlerdir.

En fazla Marmara Bölgesi’nde yetiştirilir.

Sineklerden dolayı sıtma hastalığına sebep olduğu için şehirden uzak yerlerde ve devlet kontrolünde yapılır.

B. SEBZELER

Sebze Tarımı

Sıcaklık

Sulama

Güneşlenme

Gübreleme

koşullarının yeterli olduğu yerlerde yapılır. Yaz mevsiminin uzun ve sıcak geçmesi gerekir.

Düşük sıcaklık( Doğu Anadolu)

Bulutlanma(Karadeniz)

Sis(Karadeniz)

Kuraklık(İç ve Güneydoğu Anadolu)

Yetersiz Güneşlenme(Karadeniz)

sebze tarımının yapılmasına engel olur.

Sebze tarımının yoğun olarak yapıldığı yerler:

Akdeniz ve Ege Bölgeleri

Güney Marmara

GAP’la birlikte Güney Doğu Anadolu Bölgesi

1. Baklagiller

Fasulye, nohut, mercimek, bezelye, bakla, börülce gibi kültür bitkileridir. Nohut ve yeşil mercimek en fazla İç Anadolu’da; kırmızı mercimek ise en fazla Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nde yetişmektedir.

2. Yumrulu Bitkiler

Patates: Nemli soğuk, kurak ve yarı kurak yerlerde yetiştirilir.

Ülkemizde en çok İç Anadolu Bölgesi’nde; Mevşehir, Niğde ve Konya çevresinde yetiştirilir. Marmara’da Adapazarı, Doğu Anadolu’da Hasankale Ovası önemli patates üretim alanlarıdır. Ülkemizin hemen hemen her bölgesinde yetiştirilir.

Soğan Sarımsak: En fazla Marmara, Ege, Akdeniz ve Karadeniz bölgelerinde yetiştirilir. Türkiye’nin iklim koşullarına uyum sağlamıştır.

Meyvesi Tüketilen Sebzeler:

Kavun-Karpuz: Bütün bölgelerde yetiştirilebilmesine rağman özellikle sulama ile Akdeniz ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde yetiştirilir.

Domates: Marmara( Bursa ve Balıkesir), Ege( Kıyı Ege) ve Akdeniz bölgelerinde yetiştirilir.

Özellikle salça üretiminden dolayı üretim alanı artmaktadır.

Seracılık

Seracılığın en fazla Akdeniz Bölgesi ve Ege Bölgesi’nin kıyı kesimlerinde yapılmasının nedenleri

Kışların Ilık geçmesi ve güneşli gün sayısının fazla olmasıdır.

SANAYİ(ENDÜSTRİ) BİTKİLERİ

1. Şeker Pancarı

Yağış ve nem isteği fazla değildir. Yazın sulama ile tarımı yapılır. En çok ekildiği ve üretildiği bölge İç Anadolu Bölgesidir. Her mevsim yağışlı olmasından dolayı Karadeniz Bölgesi’nin kıyı kesmi ile yaz kuraklığının fazla olmasından dolayı da Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nde yetişmez.

Akdeniz ve Ege bölgelerinin kıyı kesminde ekonomik değeri daha yüksek ürünler tercih edildiği için fazla yetiştirilmez.

2. Ayçiçeği(Günebakan)

Yetişme döneminde bol su olgunlaşma döneminde ise bol güneş ister.

Üretimin yaklaşık %75’i Ergene Havzası’nda gerekleştirilir.(Tekirdağ)

Yağ üretiminde ve küspesi(bitki artığı) hayvan yemi olarak kullanılır.

3.Tütün

İç Anadolu hariç bütün bölgelerde yetiştirilir. En fazla Ege’de daha sonra Karadeniz, Güneydoğu Anadolu bölgelerinde yetiştirilir.

Sigara üretminde kullanılır.

Kaliteyi korumak için üretimi devlet kontrolündedir.

4. Çay

Ana vatanı Güney ve Güneydoğu Asya’dır.

Her mevsim bol yağış ve nem ister.

Ilıman iklim şartlarında yetişirive kireçsiz, tuzsuz toprak ister.

Ülkemizde sadece Doğu Karadeniz kıyılarında yetişir.

5. Yer Fıstığı

Yaklaşık %95’i Akdeniz Bölgesi’nde yetiştirilir. Yağlı bir bitkidir.

6. Soya Fasulyesi

En çok Akdeniz ve Karadeniz bölgelerinde yetiştirilir. Akdeniz üretimde birincidir.

7. Susam

Yağlı bir bitkidir. Sıcak bölgelerde sulama ile yetiştirilir. En çok Akdeniz Ege ve Güneydoğu Anadolu’da yetiştirilir Akdeniz üretimde birincidir.

8. Haşhaş

İlaç sanayisinde, narkoz üretiminde kullanılır. En çok Afyonkarahisar çevresinde yetiştirilir. Burdur Çorum ve Isparta’da da yetiştirilmektedir. Üretimi devlet kontrolündedir.

9. Keten – Kenevir

Keten, en çok Kocael ve Sinop’ta Kenevir iste Kastamonu’da yetiştirilir. Keten dokumacılıkta, kenevir ise halat yapımında kullanılır.

Ayrıca ilaç sanayisinde ve yağ üretiminde de kullanılır.

Kenevir, uyuşturu madde yapımında kullanıldığı için üretimi devlet kontrolündedir.

10. Pamuk

Dokuma sanayisinin ham maddesidir. Yetişme döneminde bol su ve sıcaklık ve hasat döneminde ise kuraklık ister.

Pamuk üretiminde Güneydoğu Anadolu Bölgesi birinci, Ege Bölgesi ikinci, Akdeniz Bölgesi üçüncü sıradadır.

Pamuk ham madde olarak taşınabilir. Bu nedenle Kayseri, Konya ve İstanbul gibi kentlerde pamuk tarımı yapılmadığı halde pamuklu dokuma sanayi bulunmaktadır.

D. MEYVELER

1. Elma

İç Anadolu başta olmak üzere bütün bölgelerimizde yetiştirilir. Soğuğa karşı dayanıklıdır. Yetiştirilme alanı en geniş ikinci meyvemizdir(Üzümden sonra)

2. Üzüm

Güneşlenmenin az, yağışın fazla olduğu Laradeniz Bölges,nn kıyıları dışında bütün bolgelerde yetiştirilir. Ülkemizde yetiştirilme alanı en geniş meyvemizdir.

Kıyı Ege Bölümü’nde çekirdeksiz üzüm yaygındır. Ege Bölgesi üretimde birincidir. Ou İç Anadolu ve Güneydoğu Anadolu bölgeleri izle.

Üzüm soğuğa en dayanıklı meyvemizdir.

Ülkemiz kuru üzüm ihracatında dünya birincisidir.

3. Turunçgiller

Portakal, mandalna, greyfurt, limon gibi bitkilerden oluşur. En fazla Akdeniz Bölgesi kıyılarında yetiştirilir. Ege ve Doğu Karadeniz kıyılarında da yetiştirilmektedir.

Rize’de mikroklima şartlarına bağlı olarak yetiştirilmektedir.

4. Zeytin

Akdeniz ikliminin etkili olduğu yerlerde yetiştirilen bir maki bitkisidir.

En çok Ege Bölgesi daha sonra Marmara ve Akdeniz bölgelerinde yetiştirilir.

Güneydoğu Anadolu Bölgesi ile Doğu Karadeniz Bölümü’nde de yetiştirilir.

Zeytin verimli yılın yorgunluğunu ertesi yıla taşır; dolayısıyla bir yıl iyi ürün verir, onu izleyen yıl verim azalır.

5. Fındık

Yıllık yağış ve nem isteği yüksektir. Ilıman iklimlerde yetişir. En uygun yetişme alanı Karadeniz Bölgesi’nin kıyı kesmidir. Fındığın yaklaşık %80’i Karadeniz %20’si Marmara Bölgesi’nde yetiştirilir.

Dünya fındık üretiminin yaklaşık %70’ini Türkiye karşılar.

İhraç ürünlerimiz arasında yer alır.

6. Kayısı

En çok Malatya’da yetiştirilir.  Yetiştirildiği diğer iller Elazığ, Iğdır, Ankara, Konya ve İzmir’dir.

Kuru olarak ihraç edilir. Ülkemiz dünya kayısı üretiminde dünya birincisidir.

7. Şeftali

En çok Marmara(Bursa) ve Ege bölgelerinde yetiştirilir.

8. İncir

Özellikle kışın soğuğa dayanıksız olan bu meyve, en fazla Ege Bölgesi’nde yetiştirilir.(Kıyı kesimlerde yetiştirilir)

Özellikle Aydın ve İzmir kuru incir üretiminin yaklaşık tamamını karşılar. Türkiye dünya kuru incir üretiminde birincidir.

Önemli ihraç ürünlerimizdir.

9. Muz

Tropikal iklim bölgelerinin ürünüdür.

Akdeniz Bölgesi’nde Alanya Gazipaşa, Anamur ve Edemli’de kıyı boyunca yetiştirilmektedir. İhtiyacımızın %20’sini karşılar. Daha çok ithal edilmektedir.

10. Antep Fıstığı

%78’i Güneydoğu Anadolu’da yetiştirilir. Ülkemiz dünya üretminde birincidir.

Önemli ihraç ürünlerimizdendir.

11. Badem

En fazla Güneybatı Ege’de yetiştirilir.

12. Ceviz

En fazla Kahramanmaraş, Van ve Bitlis illerinde yetştirilir.

13. Kestane

En çok Bursa ve çevresinde yetiştirilir.

Tütün, buğday, şeker pancarı, fındık, çay, haşhaş, kenevir gibi tarım ürünlerinin üretiminde yıldan yıla dalgalanmanın az olmasının nedeni, devletin bu ürünlere destekleme alımı yapmasıdır.

Yetiştirilme Alanı Dar Olan Ürünler:

Pirinç:  Sivrisineklere bağlı olarak sıtma hastalığına yol açtığı için.

Haşhaş- Kenevir: Uyuşturucu madde yapımında kullanıldığı için.

Tütün: Kaliteyi korumak için.

İncir, Zeytin, Turunçgil, Muz, Çay, Fındık: Yetiştirildikleri iklimler dar alanda görüldüğü için

 

 

Yorum yazın.