Mevsimlerin başlangıcı olan dört önemli tarih vardır. Güneş ışınlarının geliş açısı ve aydınlanan bölgelere göre aynı anda farklı yarım kürelerde farklı mevsimler yaşanır. Bir yerde yaşanan gündüz süresinde yıl boyunca değişimler olur. Aşağıda K, L, M ve N şehirlerine ait mevsim başlangıç tarihlerinden birinde ölçülen gündüz ve gece sürelerini gösteren sütun grafiği verilmiştir. Buna göre K, L, M ve N şehirlerinin Dünya üzerindeki yerleri aşağıdakilerden hangisinde verildiği gibi olabilir?
Aşağıda Kırklareli ve Tekirdağ çevresinde etkili olacak kuvvetli sağanak yağmur yağışı ile ilgili yapılan bir uyarı haberi verilmiştir. Bu habere göre aşağıdaki yorumlardan hangisine ulaşılabilir?
Dünya ekseninin eğik olması nedeni ile Dünya’nın Güneş etrafındaki hareketi sırasında Güneş’ten gelen ışınların yıl içindeki gelme açılarında değişimler olur. Güneş’in gelme açılarındaki değişimler cisimlerin gölge boyunun değişmesine neden olur. Aşağıda yatay zemine dikilen bir cismin öğle vakti oluşan gölgesinin dört farklı ölçümdeki görüntüsü verilmiştir. Buna göre aşağıdaki yorumlardan hangisine ulaşılamaz?
Dünya eksen eğikliği ile Güneş etrafındaki yörüngede dolandığı için Güneş ışınlarının yıl içerisindeki gelme açılarında değişimler olur ve mevsimler oluşur.
Aşağıda Dünya’nın Güneş etrafındaki yörüngede dolanırken mevsim başlangıç tarihlerinden birinde Güneş karşısındaki konumu gösterilmiştir. Buna göre;
I. Bu tarihten itibaren Kuzey Yarım Küre’de sonbahar mevsimi biter, kış mevsimi başlar.
II. Bu tarihte Kuzey Yarım Küre’de en uzun gece yaşanır.
III. Bu tarihten 6 ay sonra Güney Yarım Küre’de gündüzler kısalmaya başlar.
ifadelerinden hangileri yanlıştır?
Fatih bir araştırma için deneyler yapmak üzere 21 Ocak 2019 tarihinde K şehrine gitmiş burada 2 ay kalmış bu 2 ayın sonunda L şehrine gitmiş burada da 2 ay kalmıştır.
K ve L şehirlerinin Dünya üzerindeki yerleri aşağıdaki haritada gösterilmiştir. Buna göre Fatih’in araştırması boyunca yaşayacağı durumlar ile ilgili aşağıdaki yorumlardan hangisine ulaşılabilir?
Sıcaklığın artması ile hava moleküllerinin hareketliliği de artar. Artan bu hareketle hava molekülleri birbirinden uzaklaşır ve havanın yoğunluğu azalır. Bu durumda hava yükselir ve yeryüzüne yapılan basınç azalır ve alçak basınç alanı oluşur. Sıcaklık azaldığında ise tam tersi gerçekleşerek havanın yoğunluğu artar. Bu durumda, havanın yeryüzüne yaptığı basınç artar ve yüksek basınç alanı oluşur. Yüksek basınç alanından alçak basınç alanına doğru gerçekleşen hava olayına rüzgâr denir.
Osman, rüzgârın yüksek basınç alanından alçak basınç alanına doğru oluşan hava olayı olduğunu göstermek için özdeş mumlar, bir miktar buz ve özdeş rüzgâr güllerini (dönen kısmı çok hafif malzemeden yapılmış) kullandığı aşağıdaki deneyi yapıyor. Buna göre yapılan deneyler ile ilgili olarak,
I. Rüzgâr gülünün dönme yönü 1. deneyde doğru, 2. deneyde yanlış gösterilmiştir.
II. 1. deneyde tekli mumun olduğu tarafta alçak basınç alanı oluşmuştur.
III. 2. deneyde buzun olduğu tarafta yüksek basınç alanı oluşmuştur.
ifadelerinden hangilerine ulaşılabilir?
DNA, hücre bölünmesi sırasında yeni hücrelere aktırılırken kendini eşler. DNA’nın kendini eşlemesi sonucunda birbirinin aynısı olan iki DNA oluşur. Oluşan DNA’ların bir zinciri eski bir zinciri yeni nükleotidlerden oluşur. DNA’nın kendini eşlemesi sırasında gerçekleşen olaylar aşağıda karışık olarak verilmiştir. k - Sitoplazmada serbest hâlde bulunan nükleotidler çekirdeğin içine girer. l - Birbirinin aynı iki DNA oluşur. m - DNA’nın iki zinciri birbirinden ayrılır. n - Uygun nükleotidler karşılıklı olarak eşleşir.
Bu olayların doğru sıralaması aşağıdakilerden hangisidir?
Şeyda’nın hazırladığı DNA molekül modelinin bir kısmı aşağıda gösterilmiştir. Şeyda’nın modelinde oluşturduğu yapılardan elde edeceği DNA zinciri ile ilgili olarak;
I. a ile gösterilen yapıların sayısı kadar d ile gösterilen yapılardan çizmesi gerekir.
II. Tüm zincirde f ile gösterilen yapıların sayısının e ile gösterilen yapıların sayısına eşit olması gerekir.
III. 1. zincirde bulunabilecek c yapısının sayısı ile 2. zincirde bulunabilecek d yapısının sayısı birbirine eşit olmalıdır.
yargılarından hangileri yanlıştır?
Bezelye bitkisinde sarı tohumlu olma özelliği baskın, yeşil tohumlu olma olasılığı çekiniktir. Bir araştırmacı bezelye bitkisinin tohum renginin kalıtımı ile ilgili iki çaprazlama yapmıştır. Araştırmacının bu sonuçlardan yola çıkarak çaprazlamalarda kullanılan 2 ve 4. ata bezelye bitkilerini de kendi aralarında çaprazlıyor. Buna göre, 2 ve 4. ata bezelye bitkilerinin kendi aralarında çaprazlanmaları sonucunda oluşan tohumların fenotip ihtimalleri ve genotiplerinin durumu aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?
Akraba evliliği ile ilgili uzman bir doktorun açıklamaları aşağıdaki gibidir.
Akraba evliliği, eşler arasında kan bağı bulunması yani aynı atadan gelme durumudur. Kan bağı olan akrabaların, toplumun genelinde görülen ortak gen yüzdesinin dışında, akraba oldukları için yakınlık derecesine göre daha da fazla ortak genleri vardır. Bu ortak genler arasında hatalı gen dediğimiz hastalık oluşturucu genler de bulunabilir. Anne ve babada bu hastalık genleri etkisini gösteremese de, hem anne hem de babada bulunma ihtimali fazla olduğu için bu kalıtsal hastalıkların yavruda ortaya çıkma ihtimali çok yüksektir. Nitekim akraba evliliği yapılan toplumlarda engelli çocuk doğma riski diğer toplumlara göre iki kat artarak %8-9 olmaktadır.
Birinci dereceden kuzen evlilikleri diye isimlendirebileceğimiz evlilikler, en sık rastlanan akraba evliliğidir. Özellikle Batı Akdeniz ve Güney Hindistan’da çok yaygındır. Halkın eğitim düzeyinin ve genetik hastalıklar konusundaki bilgisinin artması, bu tür evliliklerin oranının %0.3’ün altına düşmesine ve hatta büyük şehirlerde daha da azalmasına neden olmuştur.
Bu metinde;
I. Akraba evliliklerinin bireylerde neden olduğu hastalıklara ve engellere karşı yeni teşhis ve tedavi yöntemlerinin geliştirildiği
II. Akrabalık derecesinin akraba bireylerden olacak çocuklarda hastalık oluşturma riskini artırdığı
III. Toplumlardaki eğitimli birey sayısının artması ve bilgilendirme çalışmalarının yapılmaya başlaması ile akraba evlilikleri geriletilebildiği
ifadelerinden hangilerine değinilmemiştir?
Bezelyeler ile ilgili aşağıda çaprazlamalar yapılmıştır. Yapılan bu çalışmaya göre aşağıdaki yorumlardan hangisine ulaşılabilir?
Canlıların kalıtsal özelliklerini taşıyan yapıların tanımlarını dairesel bir kartona yazan Ahmet her bir tanımı farklı renge boyamıştır. Buna göre tanımları verilen yapılar büyükten küçüğe 1 numaralı kısımdan başlayacak şekilde yerleştirildiğinde kartın son görünümü aşağıdakilerden hangisi gibi olur?
Mutasyonlar canlıların üreme ve vücut hücrelerinde gerçekleşen değişimlerdir. Mutasyona uğrayan bir hücrenin genetik yapısı bozulur. Verilen metne göre orak hücreli anemi hastalığı ile ilgili olarak aşağıdaki çıkarımlardan hangisine ulaşılamaz?
Bu metne bakılarak yapılan aşağıdaki çıkarımlardan hangisine ulaşılamaz?
Yukarıdaki şekilde insülin üretimi yapabilen bir insan hücresinden insülin üretimini sağlayan gen alınarak bir bakterinin genetik materyaline aktarımı şematize edilmiştir. Bu sayede bakterinin ihtiyacı olmamasına rağmen insülin üretmesi sağlanmıştır.
Buna göre verilen örneğin uygulama alanı ile aşağıdakilerden hangisi benzerlik göstermez?
Bir canlının çevrenin etkisiyle dış görünümünde olan değişiklikler modifikasyon olarak adlandırılır. Modifikasyonlar genlerin işleyişinde olan değişimler olduğundan yeni nesillere aktarılamazlar. Yüzme sporunda uzmanlaşmış bir yüzücünün omuzlarındaki kaslar normal insanın omuzlarında oluşan kaslara göre daha gelişmiştir. Ancak yüzücüden doğan yeni birey normal omuz kaslarına sahip olarak doğar. Sirke sineğinin 16°C sıcaklıkta yetiştirildiğinde düz kanatlı, 25°C’sıcaklıkta yetiştirildiğinde ise kıvrık kanatlı olması genlerin işleyişinde olan bir değişimdir. Buna göre aşağıdaki durumların hangisinde verilen özellik bireyin yavrularına aktarılamaz?
Rana, katı cisimlerde cismin ağırlığı ile basınç arasındaki ilişkiyi göstermek için özdeş küpleri kullanarak şekilde verilen düzeneği hazırlıyor. Buna göre Rana deneyinde amacına ulaşabilmek için şekilde verilen düzenekle birlikte aşağıdaki düzeneklerden hangisini kullanmalıdır?
Tasarlanan bir iş makinesinde genişlikleri yukarıda verilen lastiklerden X, Y, Z ve T durumlarında seçilen lastik çeşidinden kaç tane kullanılacağı tabloda verildiği gibidir.
Buna göre X, Y, Z ve T durumlarında iş makinesinin özdeş kum zeminlere batma miktarını gösteren grafik aşağıdakilerden hangisi olabilir?
Bir depoda bulunan dikdörtgenler prizması şeklindeki K, L, M ve N sandıklarının temas yüzey alanları aynı, ağırlıkları arasında ise K > M > L > N ilişkisi vardır. Depo sorumlusu bu sandıkları birbirine yapıştırarak ve aşağıdaki şekillerdeki gibi kullanarak bulundukları zeminde uyguladıkları basınçları karşılaştıracaktır. Buna göre cisimlerin numaralı durumlarda bulundukları zemine uyguladıkları basınçlar ile ilgili aşağıdakilerden hangisi kesinlikle doğrudur?
Yüksek iki nokta arasında kalan alanı (bir ırmak yatağının ayırdığı vadi vb.) birleştiren ve bir karayolunun veya demiryolunun geçişini sağlayan ayaklar üzerine oturtulmuş köprüye viyadük adı verilir. Aşağıda tasarlanmış bir viyadük gösterilmektedir. Mühendisler yaptığı ölçümlerde aynı özelliklere sahip olan 1, 2, 3 ve 4 numaralı viyadük ayaklarının bulundukları zeminde zamanla çöküntüler oluşturduklarını tespit etmiştir. Ölçüm sonuçları mühendisler tarafından aşağıdaki tabloya yazılmıştır. Mühendisler sadece bu viyadüğe özel olarak bir proje geliştirerek çalışmaya başlamışlar ve bulundukları zeminde çöküntülere neden olan ayakları yenileriyle değiştirmeye karar vermişlerdir. Buna göre mühendislerin 1, 2, 3 ve 4 numaralı viyadük ayakları yerine kullanacakları viyadük ayaklarının ağırlıkları aşağıdaki grafiklerin hangisindeki gibi olmalıdır? (Viyadük ayaklarının yere temas eden yüzey alanları aynıdır.)
Tamamlananlar işaretlendi.
