Virüsler çok küçük organizmalardır. En büyük virüs, en küçük bakteriden bile küçüktür. Kendi metabolizmaları olmadığı için, kendi başlarına yaşama ya da üreme yetenekleri yoktur. Virüsler konakçı hücreyi enfekte ederek çoğalırlar. İnsanlarda, hayvanlarda, bitkilerde hastalığa yol açarlar. Canlı olmayan yüzeylerde, birkaç saat ya da birkaç gün içinde parçalanarak dağılıp yok olurlar. Virüslere antibiyotikler etki etmemektedir. Virüslerden korunmak için aşı olmak etkili bir yöntemdir. Aşıyla vücuda enjekte edilen zayıflatılmış veya ölü antijenler, enfeksiyona neden olmadan vücudun antikor üretmesini ve bağışıklık kazanmasını sağlar.
Bakteri tek hücreli mikroskobik bir canlıdır. Bakteriler bölünerek çoğalırlar. Hastalık yapan zararlı bakterilerin yanı sıra yararlı olan bakteri türleri de mevcuttur. İnsanın ağız, deri ve bağırsaklarında yararlı çok sayıda bakteri vardır. Bakteriler peynir, tereyağı, yoğurt, sirke yapımında büyük önem taşırlar. Bakterilerin insan için önemi, hastalık yapanlarından kaynaklanır. Tüberküloz ve zatürre akciğerlere yerleşen bakterilerin yaptığı hastalıklardır. Bakterilerin neden olduğu hastalıkların tedavisinde antibiyotik etkili bir yöntemdir.
Virüs ve bakterilerle ilgili;
I. Gözle görülemeyecek boyutta olmaları,
II. Hem yararlı hem zararlı türlerinin bulunması,
III. Aynı şekilde çoğalmaları,
IV. Hastalık yapabilmeleri,
V. Antibiyotikli ilaçlarla tedavi edilebilmeleri
verilenlerden hangileri her ikisi için de ortak özelliklerdendir?
El temizliğine ellerinizi ıslatıp, kullandığınız sabunu elinize alarak köpürttükten sonra avuç içlerini birbirine sürterek başlayabilirsiniz. Sağ ve sol elinizin parmaklarını birbirine geçirerek parmakların arasını temizledikten sonra her parmağınızı diğer elinizin parmakları ile ovalamalısınız. Parmak uçları ve bilekleriniz dâhil elinizin tüm noktalarının sabunla temas ettiğinden emin olmalısınız. İdeal el yıkama süresi en az 20 saniye olmakla beraber bu sürenin 15 saniyesinin ellere masaj yapmakla geçmesi gerekir. Mutfağa girmeden önce ellerin yıkanması son derece önemli olup, yalnızca yemek yenmeden önce değil yemek hazırlama öncesi ve sonrasında da ellerin sabunla yıkanması gerekir. Tuvalete girip çıktıktan sonra, öksürme ya da hapşırma sonrasında, çevrenizdeki hasta kişilerle temas ya da yakınlaşma sonrasında da ellerin yıkanması şarttır.
Metinde el hijyeni ile ilgili aşağıdaki sorulardan hangisinin cevabı yoktur?
Şehitler tepesi boş değil, Toprağını kahramanlar bekliyor! Ve bir bayrak dalgalanmak için Rüzgâr bekliyor! Destanı öksüz, sükûtu derin meçhul askerin; Türbesi yakışmış bu kutlu tepeye Yattığı toprak belli, Tuttuğu bayrak belli, Kim demiş meçhul asker diye?
Yukarıdaki altı çizili sözcüklerin şiirde kullanıldıkları anlamlar hangisinde doğru olarak verilmiştir?
Zamanı tayin etmek, günü parçalara bölmek ve onu en iyi şekilde değerlendirmeye çalışmak; insanlığın en ciddi kafa yorduğu meselelerden biridir. Bu, gündüzleri daha kolaydır çünkü gölge boyu veya Güneş’in konumu derken neredeyse herkes saati ya da hangi zaman diliminde olduğumuzu aşağı yukarı kestirebilir. Ancak ya geceleri? İşte bu, gerçekten işinin ehli olanların harcıdır. Çünkü gece vakti göğü izlemek ustalık gerektirir.
Metnin konusu aşağıdakilerden hangisidir?
İsim fiil ve sıfat fiil ekleri ile türeyen bazı sözcükler zamanla kalıplaşarak kalıcı isim hâline gelirler. Bu sözcükler, eylem anlamını tamamen yitirerek bir varlığın adı oldukları için onlara artık fiilimsi diyemeyiz.
Bu bilgiye göre aşağıda verilen cümlelerin hangisinde kalıcı isim vardır?
Aşağıda bazı söz sanatlarının açıklaması verilmiştir:
• Benzetme; anlatımı kuvvetlendirmek, sözün etkisini artırmak için aralarında değişik yönlerden ilgi bulunan iki şeyden zayıf olanın kuvvetli olana benzetilmesi sanatıdır.
• Karşıtlık; birbirine karşıt olan durum, kavram ve fikirlerin bir arada kullanıldığı sanattır.
• Kişileştirme, insan dışındaki varlıklara insana ait özellikler verme sanatıdır.
Buna göre aşağıdaki dizelerin hangisinde, açıklaması verilen söz sanatlarından herhangi biri yoktur?
Türkiye’nin doğal ve tabiat güzellikleri arasında yer alan Gökpınar Gölü, Anadolu’nun saklı kalmış cennet köşelerinden biri. Sivas kent merkezine 147, Gürün ilçe merkezine 10 kilometre uzaklıkta bulunan göl "doğal akvaryum" olarak da adlandırılıyor. Yaz ve kış aylarında suyunun sıcaklığı hep 11 derecede kaldığından kış aylarındaki düşük sıcaklıklarda, bembeyaz bir örtünün içinde, üstünde buharlar tüten bir havuza dönüşüyor. Havanın açık olduğu zamanlarda bile gölün 15 metrelik derinliğinde yüzen balıkları, masmavi suyun içinde gayet net görebiliyorsunuz. Kar yağışının başlamasıyla birlikte çevresi beyaz örtü ile kaplanan Gökpınar, şiddetli soğuklara karşın yüzeyinin hiç donmamasıyla da benzerlerinden ayrılıyor. Gölde balık tutmak ve yüzmek yasak olsa da dalış yapmak serbest. Yüksek rakımdan dolayı gölde 1 metrelik dalış, denizde 3 metreye eşit olduğundan genellikle 2 yıldızlı dalgıçların dalışına izin veriliyor.
Metinle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
Tren istasyonda durdu. Hemen pencereyi açtım. İlerideki vagonlardan birisine heybeli ve sepetli bir köylü bindi. Onun hayatını ve geldiği yeri bilmek isterdim. Köy birkaç kilometre ilerideki tepenin ardında olmalıydı. Düdük öttü. İleride katar şefine selam duran istasyon memuru, lokomotifin büsbütün salıverdiği su buharları içinde hayalleşti. Tren ağır ağır yürüdü. Çamlar geriye doğru kaydı. Tek katlı, uzun istasyon binası bize doğru ilerledi.
Yukarıda bir bölümü verilen hikâye ile ilgili hangisi söylenebilir?
Amerikan Havacılık ve Uzay Dairesi (NASA), 2019 yılının gezegenimizin en sıcak ikinci yılı olarak kaydedildiğini duyurdu. Daha önce Pasifik Okyanusu’nda deniz yüzeyi sıcaklığının yükselmesiyle oluşan El Nino hava olaylarının yaşandığı 2016, en sıcak yıl olarak belirlenmişti. Dünya Meteoroloji Örgütünün yayınladığı açıklamaya göreyse geçtiğimiz 10 yıl, dünya tarihindeki en sıcak 10 yıl olarak belirlendi. 2010- 2020 yılları arasında Dünya’nın ortalama sıcaklığının 14,7 derece olduğu, bunun da 20. yüzyıl ortalamasının 0,8 derece üstünde olduğu tespit edildi. Bu durumun nedeni olarak artan karbondioksit miktarı ve sera gazı salınımı gösteriliyor.
Bu parçada, aşağıda işlevi verilen noktalama işaretlerinden hangisinin örneği yoktur?
(10 ve 11. soruları aşağıdaki metne göre cevaplayınız.)
Konya’nın Çumra ilçesine bağlı Türkmenkarahüyük’te milattan önce 9 ve 7. yüzyıllar arasında var olduğu düşünülen bir krallığa ait izler bulundu. Konyalı bir çiftçinin sulama kanalında, üzerinde farklı şekiller olan bir taş parçası bulmasının ardından Chicago, Oxford ve Çukurova Üniversiteleriyle Ankara’daki İngiliz Enstitüsü ortak bir araştırmaya başlamıştı. Araştırma sonucunda bu şekillerin aslında Anadolu’nun en eski dillerinden biri olan Luvi dilinde yazılmış bir yazı olduğu ve metinde Frig Kralı Midas’ın yenilgisinin anlatıldığı tespit edildi. Detaylı incelemenin ardından Frig Kralı’nı yenen kişinin Kral Hartapu olduğu, Kral Hartapu’nun krallığının başkentinin de Türkmenkarahüyük olduğu anlaşıldı. Ancak arkeologlar Kral Hartapu ve hükmettiği krallıkla ilgili henüz çok fazla bir bilgiye sahip değiller.
Bu parçadan;
I. Konyalı bir çiftçinin bulduğu taş ile araştırmaların başladığı,
II. Kral Hartapu’nun Friglerin kralı olduğu,
III. Luvi dilinin Anadolu’da eski zamanlarda kullanıldığı
yargılarından hangileri çıkarılabilir?
Bu metnin tamamı düşünüldüğünde en uygun başlık hangisidir?
Büyük harflerin kullanımı ile ilgili bazı kurallar verilmiştir:
• Cümle içinde özel adın yerine kullanılan makam veya unvan sözleri büyük harfle başlar.
• Tarihî olay, çağ ve dönem adları büyük harfle başlar.
• Kurum, kuruluş, kurul, merkez, bakanlık, üniversite, fakülte, bölüm, kanun, tüzük, yönetmelik ve makam sözleri asılları kastedildiğinde büyük harfle başlar.
• Ulusal, resmî ve dinî bayramlarla anma ve kutlama günlerinin adları büyük harfle başlar.
Buna göre aşağıdakilerin hangisinde verilen kurallardan birine uygun kullanım vardır?
Avustralya’da Adelia Üniversitesinde yapılan bir araştırmada abur cuburların beyin üzerindeki fonksiyonları araştırılmış. Şekerli ve yağlı yiyeceklerin fazla tüketilmesinin beynin çalışma şeklini bozduğu ve mide dolu olsa bile açlık hissi oluşturduğu keşfedilmiş. Ayrıca heyecanlı ve stresli zamanlarda beyin, abur cuburu bir ödül olarak gösterip daha fazla yenilmesini sağlayabiliyormuş. Araştırmada zaten zararlı olduğunu bildiğimiz abur cuburların beynimizi kandırarak bizim sağlığımızı nasıl olumsuz etkilediği ortaya çıkmış.
Metnin ana fikri nedir?
Yusuf’un köpeğinin dört tane yavrusu olmuştur. Bu dört yavrunun her birini Yusuf’un dört arkadaşı sahiplenmiştir. Yavru köpekler ve sahiplenenler ile ilgili bilinenler şunlardır:
Köpük ve Fındık uzun tüylü ve beyaz renklidir. Karabaş ile Bulut kısa tüylü ve siyah renklidir. Köpük ve Karabaş çok hareketlidir. Selim beyaz köpek istememiştir. Zeynep uzun tüylü bir köpek istemiştir. Süeda hareketli bir köpek istememiştir. Eda; Süeda ve Selim’in istemediği köpeği sahiplenmiştir.
Buna göre Eda hangi köpeği sahiplenmiştir?
I. Eşek çamura çökerse sahibinden gayretlisi olmaz.
II. Topalla gezen, aksamak öğrenir.
III. İsin yanına varan is, misin yanına varan mis kokar.
IV. Baş başa vermeyince taş yerinden kalkmaz.
Yukarıdaki atasözlerinden hangileri anlamca aynı doğrultudadır?
Herhangi bir ögenin açıklayıcısı olarak cümleye giren, iki virgül veya iki kısa çizgi arasında yer alan, cümleden çıkarıldığında cümlenin anlamında herhangi bir daralmaya yol açmayan, bazen bağımsız olarak da cümleye girebilen sözcük ya da sözcük gruplarına ara söz denir.
Aşağıdakilerden hangisinde ara söz, açıklamadaki altı çizili ifadeyi örnekleyecek şekilde kullanılmıştır?
“Hayat Eve Sığar” diyen 8.sınıf öğrencileri Adem, Ebru, Erol, Mehtap ve Uğur evde çeşitli etkinlikler yaparak verimli vakit geçirmektedirler. Öğrencilerin evde yaptıkları etkinlikler şunlardır:
Resim yapma Müzik aleti çalma Deney yapma Kitap okuma Şiir yazma
Öğrencilerin hangi etkinlikleri yaptıkları ile ilgili bilinenler şunlardır:
• Her öğrenci iki etkinlik yapıyor.
• Erol ile Uğur aynı etkinliği yapıyor.
• Adem ve bir kız öğrenci resim yapıyor.
• Uğur hem kitap okuyor hem de şiir yazıyor.
• Mehtap hem deney yapıyor hem de bir müzik aleti çalıyor.
• Ebru kitap okuyor.
Verilen bilgilere göre aşağıdakilerden hangisinin doğruluğu kesin değildir?
Bu görselden hareketle;
I. Balon turuna çoğunlukla yabancı turistlerin katıldığı,
II. Son 5 yılda bölgeyi ziyaret eden toplam turist sayısı,
III. Bölgede doğal ve kültürel birçok eserin bulunduğu,
IV. Son 5 yılda balon turuna katılan turist sayısının sürekli arttığı
bilgilerinden hangilerine ulaşılabilir?
Bu metinde Göktürk Yazıtları ile ilgili aşağıdakilerin hangisine ulaşılabilir?
Gerçek sanatçı, hayata dar bir anahtar deliğinden değil bir pencere genişliğinden bakan kişidir.
Bu cümleyi söyleyen kişiye göre gerçek sanatçıda olması gereken özellik hangisidir?
Tamamlananlar işaretlendi.
