7. Sınıf Fiiller (Eylem) Konu Anlatımı

Türkçe Ders Notları

7. Sınıf Türkçe dersi için hazırladığımız konu anlatımı HangiSoru Türkçe öğretmenleri tarafından hazırlanmıştır. 7. Sınıf öğrencilerimize ve bu derse giren tüm öğretmenlerimize başarılar dileriz.

Fiiller(Eylemler) 

İş (hareket), oluş, hareket bildiren sözcüklere fiil (eylem) denir.

Fiillerle isimleri nasıl ayırıyoruz? 

Öncelikle pratik yöntem olarak bir sözcüğün isim ya da fiil olmadığını öğrenmek için sonuna mastar eki (-mak, -mek) getiririz. -mak, -mek eki getirdiğimizde anlamlı oluyorsa o kelime fiil olmuyorsa isimdir.

Öğrencilerin karıştırdığı bir durum da ortak ve sesteş köklerdir. Ortak ve sesteş kökler nelerdir? Ortak ve sesteş kökler konu anlatımı da aşağıdaki gibidir.

Bazı kökler cümle içerisindeki anlamlarına göre isim ya da fiil kökü olabilmektedir. Bu kökler ortak ve sesteş kökler olmak üzere ikiye ayrılır.

Ortak kökler arasında anlamsal açıdan bir bağ bulunurken sesteş kökler arasında bir bağ bulunmaz.

Ortak kökler:

Göç, tat, şiş, boya

Sesteş kökler:

Gül, yaz, kaz, yüz, at, kır

Yukarıdaki köklere baktığımızda cümlelere göre farklı anlamlara sahip olabileceğini görebilmekteyiz.

Örnek: En sevdiğim hayvan attır. / Topu bana at. ==>> İki cümleyi incelediğimizde ilk cümledeki at sözcüğünün bir varlığı karşıladığını dolayısıyla isim olduğunu görüyoruz, 2. cümledeki sözcük olan at ise atma eylemi anlamına geldiği için fiildir.

Fiil Çeşitleri – Anlamına Göre Fiiller: Niteliklerine göre fiiller iş-kılış, durum ve oluş fiilleri olmak üzere üçe ayrılırlar.

  1. İş-kılış Fiilleri:

Bu fiiller başka bir varlığa bağlı olarak gerçekleşen fiillerdir. Nesne alır ya da alabilirler. Bu fiillere neyi, kimi soruları sorulabilir.

almak, vermek, getirmek, özlemek, sevmek

  2. Durum Fiilleri:

Bir varlığa bağlı olmadan gerçekleşen eylemlerdir. Bu eylemler işten etkilenen varlığın durumu hakkında bilgi verirler.Genellikle neyi, kimi sorularına cevap vermezler.

Gülmek, uzanmak, ağlamak, uyanmak, ağlamak, koşmak…

   3. Oluş Fiilleri: 

Bu filler kendiliğinden gerçekleşen fiillerdir. İşten etkilenen varlığın elinde olmadan gerçekleşirler.

Ölmek, doğmak, büyümek, uzamak, sararmak, solmak, küflenmek…

Fiillerde Şahıs (Kişi)

İş-kılış, durum ve oluş fiillerine gelerek eylemlerin kaçıncı şahıs tarafından yapıldığını belirten eklere kişi (şahıs) eki denir.

Geldi Yapar
1. Tekil Geldi – m Yapar- ım
2. Tekil Geldi – n Yapar- sın
3. Tekil Geldi Yapar
1. Çoğul Geldi – k Yapar- ız
2. Çoğul Geldi – niz Yapar- sınız
3. Çoğul Geldi – ler Yapar- lar

Yukarıdaki tabloya baktığımızda 3. tekil şahıs eklerinin olmadığını görebiliriz.

Fillerde Çekim

Mastar durumunda olan fiiller tek başına yalnızca eylem bildirir. Cümle içinde yer aldıklarında kip ve şahıs eki alarak yüklem olurlar.  Kip ve kişi eki alan fiillere çekimli fiil denir.

Yüklem durumundaki fiiller kip ve şahıs ekleri alırlar. Kipler ise haber ve dilek kipleri olmak üzere ikiye ayrılır.

Haber (Bildirme) Kipleri

Bu kipler zaman anlamı taşıyan kiplerdir. Zaman kipleri olarak düşünebiliriz. Geçmiş zaman, şimdiki zaman, gelecek zaman ve geniş zaman kipleri olarak kendi içerisinde ayrılır.

Geçmiş Zaman Kipleri

a) Bilinen, görülen geçmiş zaman: -dı, -di, -du, -dü =>> geldi, gördük, ağladı, yaptı, satıldı…

b) Öğrenilen, duyulan geçmiş zaman: -mış, -miş, -muş, -müş =>> görmüş, bilmiş, kalkmış, uzanmış…

Şimdiki Zaman Haber Kipi: -yor =>> geliyor, biliyor, seviyorum, bakıyorum, diyorum, özlüyoruz…

Gelecek Zaman Haber Kipi: -ecek, -acak =>> geleceğim, bileceksiniz, öğrenecek, ağlayacağız…

Geniş Zaman Haber Kipi:  -r, -ar, -er, -ir, -ur, -ür =>> bakar, durur, yaparım, gelirim, oynarsınız…

Dilek (İsteme) Kipleri

Gereklilik kipi: -malı, -meli =>> Eylemin yapılması gerektiğini bildiren kiptir.

Gelmelisin, bilmelisin, okumalıyız, yazmalısınız…

İstek kipi: -a, -e

Bakayım, bakasın, baka, bakalım, bakasınız, bakalar

Dilek (şart) kipi: -sa, -se

baksam, baksan, baksa, baksak, baksanız, baksalar

Emir kipi: Eylemin yapılması gerektiğini emrederek belirten kiptir. İçinde bizim de bulunduğumuzdan ve kendimize emir veremeyeceğimizden ötürü 1. tekil ve 1. çoğulda emir kipi yoktur.

  1. tekil – yok
  2. tekil – bak
  3. tekil – baksın

1. çoğul – yok

2. çoğul bakın

3. çoğul baksınlar

Takip Et
Bildir
guest
21 Yorum
En Yeniler
En Eskiler Beğenilenler
Inline Feedbacks
Tüm yorumları gör
DENİZ
DENİZ
Ziyaretçi
5 yıl önce

Çok güzel ne kadar mal olsam da anladım )))

Asli
Asli
Ziyaretçi
5 yıl önce

Badder ????

Heron
Heron
Ziyaretçi
6 yıl önce

Teşekkürler sağolun arkadaşlar yarın sınavım vardı işime yaradi

Anonim
Anonim
Ziyaretçi
6 yıl önce

Yazılıma yardımcı oldu sağolun ?

Anonim
Anonim
Ziyaretçi
6 yıl önce

yarın sınavım var ve akşam 3 te çalışıyorm 🙁

maLovski
maLovski
Ziyaretçi
6 yıl önce

çok iyi

Bora Kösemen
Bora Kösemen
Ziyaretçi
6 yıl önce

Özet çok güzel olmuş elinize sağlık

Merhaba
Merhaba
Ziyaretçi
6 yıl önce

sağ olun sınava hazırlanmamda çok yardımcı oldunuz 🙂

Anonim
Anonim
Ziyaretçi
6 yıl önce

çekim fiili neden yok

Şura önem
Şura önem
Ziyaretçi
7 yıl önce

Bence Özet kısa ama yine de …

sanane
sanane
Ziyaretçi
7 yıl önce

güzel olmusta sanki biraz kısa bu özet niteliğinde

Sevgi tozu
Sevgi tozu
Ziyaretçi
7 yıl önce

Harikaaaa ??????

Nur
Nur
Ziyaretçi
7 yıl önce

TEŞEKKÜR EDERİM???

acelya
acelya
Ziyaretçi
7 yıl önce

güzel

Hayat
Hayat
Ziyaretçi
7 yıl önce

Çok güzel.. ??????

Sus
Sus
Ziyaretçi
7 yıl önce

Iyyyyyyyyyyyyyyyyyyy